SPF، DKIM و DMARC چیستند؟ راهنمای کامل احراز هویت ایمیل
احراز هویت ایمیل یکی از مهمترین پایههای امنیت در ارتباطات دیجیتال است که نقش مستقیمی در جلوگیری از جعل ایمیل، فیشینگ و سوءاستفاده از نام دامنه دارد. پروتکلهای SPF، DKIM و DMARC با همکاری یکدیگر مشخص میکنند چه کسی مجاز به ارسال ایمیل است، آیا ایمیل در مسیر تغییر کرده یا نه، و در صورت نامعتبر بودن چه تصمیمی باید گرفته شود. شناخت درست این سه عامل و ارتباط آنها با یکدیگر، برای هر وبسایت یا سازمانی که از ایمیل استفاده میکند ضروری است.
منظور از احراز هویت ایمیل چیست؟
احراز هویت ایمیل فرآیندی است که طی آن سرور گیرنده بررسی میکند آیا ایمیل دریافتی واقعاً از طرف دامنهای که ادعا میکند ارسال شده است یا خیر. در این فرآیند، اطلاعات فنی ایمیل مانند دامنه فرستنده، سرور ارسالکننده و امضای دیجیتال پیام بررسی میشوند تا از جعل شدن آدرس فرستنده جلوگیری شود.
این کار با استفاده از استانداردهایی مانند SPF، DKIM و DMARC انجام میشود که هرکدام بخشی از اعتبارسنجی را بر عهده دارند. SPF سرور ارسالکننده را بررسی میکند، DKIM اصالت محتوا و دامنه را تأیید میکند و DMARC نتایج این بررسیها را تحلیل کرده و سیاست نهایی برخورد با ایمیل را مشخص میکند.

چرا احراز هویت ایمیل اهمیت دارد؟
بدون احراز هویت ایمیل، هر فردی میتواند بهراحتی ایمیلی با نام دامنه شما ارسال کند و از اعتبار برندتان سوءاستفاده کند. این موضوع نهتنها باعث افزایش حملات فیشینگ و کلاهبرداری میشود، بلکه اعتبار دامنه را نزد سرویسدهندگان ایمیل کاهش داده و منجر به اسپم شدن یا رد شدن ایمیلهای واقعی شما خواهد شد.
SPF چیست و چه نقشی در امنیت ایمیل دارد؟
SPF یا Sender Policy Framework یک روش احراز هویت ایمیل است که به مالک دامنه اجازه میدهد مشخص کند کدام سرورها مجاز هستند به نام آن دامنه ایمیل ارسال کنند. این اطلاعات در قالب یک رکورد DNS منتشر میشود تا سرورهای گیرنده بتوانند هنگام دریافت ایمیل، منبع ارسال را بررسی کرده و از ارسال ایمیلهای جعلی با نام دامنه جلوگیری کنند.
SPF بررسی میکند که آیا IP یا سرور ارسالکننده ایمیل در لیست سرورهای مجاز دامنه فرستنده قرار دارد یا خیر. این بررسی فقط روی مسیر ارسال انجام میشود و به محتوای ایمیل یا صحت آدرس قابلمشاهده فرستنده توجهی ندارد، به همین دلیل SPF بهتنهایی نمیتواند از تمام روشهای جعل ایمیل جلوگیری کند و نیاز به همکاری با DKIM و DMARC دارد.

SPF چیست و چه کاربردی در امنیت ایمیل دارد؟ رکورد Sender Policy Framework چه ویژگیهایی دارد؟
DKIM چیست و چگونه صحت ایمیل را تضمین میکند؟
DKIM یا DomainKeys Identified Mail یک مکانیزم احراز هویت ایمیل است که با استفاده از امضای دیجیتال، اصالت دامنه فرستنده و یکپارچگی محتوای ایمیل را تأیید میکند. در DKIM، ایمیل قبل از ارسال امضا میشود و سرور گیرنده با استفاده از کلید عمومی ذخیرهشده در DNS دامنه، بررسی میکند که پیام در مسیر ارسال تغییر نکرده و واقعاً توسط دامنه مشخصشده ارسال شده است.

DKIM چیست؟ آموزش کامل تنظیم و ساخت رکورد DKIM
امضای دیجیتال در ایمیل به زبان ساده
امضای دیجیتال در ایمیل شبیه یک مهر نامرئی است که هنگام ارسال پیام به آن اضافه میشود و اگر حتی یک بخش از ایمیل در مسیر تغییر کند، این مهر نامعتبر میشود. سرور گیرنده با بررسی این امضا میتواند مطمئن شود که ایمیل دستکاری نشده و فرستنده همان دامنهای است که ادعا میکند، بدون اینکه محتوای پیام رمزنگاری یا مخفی شود.
DMARC چیست و چرا بدون SPF و DKIM کار نمیکند؟
DMARC یا Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance یک چارچوب سیاستگذاری است که مشخص میکند سرورهای گیرنده با ایمیلهایی که در بررسیهای احراز هویت شکست میخورند چه برخوردی داشته باشند. DMARC به مالک دامنه امکان میدهد سیاستهایی مانند پذیرش، قرنطینه یا رد کامل ایمیل را تعریف کند و همزمان گزارشهایی از وضعیت ایمیلهای ارسالی دریافت کند.
DMARC بهتنهایی هیچ بررسی مستقلی انجام نمیدهد و کاملاً به نتایج SPF و DKIM وابسته است. این پروتکل فقط زمانی میتواند تصمیمگیری کند که حداقل یکی از SPF یا DKIM با دامنه فرستنده همراستا باشد؛ به همین دلیل اگر SPF یا DKIM تنظیم نشده یا بهدرستی پیکربندی نشده باشند، DMARC عملاً بیاثر خواهد بود و قادر به جلوگیری از جعل ایمیل نخواهد بود.

DMARC چیست و چگونه از جعل ایمیل و فیشینگ جلوگیری میکند؟
مقایسه SPF، DKIM و DMARC
SPF |
DKIM |
DMARC |
|
|---|---|---|---|
|
هدف اصلی |
تأیید مجاز بودن سرور ارسالکننده |
تأیید اصالت دامنه و عدم تغییر محتوا |
تصمیمگیری نهایی و سیاستگذاری |
|
چه چیزی را بررسی میکند؟ |
IP یا سرور ارسالکننده ایمیل |
امضای دیجیتال و محتوای ایمیل |
نتایج SPF و DKIM + همراستایی دامنه |
|
وابسته به DNS |
بله |
بله |
بله |
|
وابسته به دو پروتکل دیگر |
مستقل عمل میکند |
مستقل عمل میکند |
کاملاً وابسته به SPF و DKIM |
|
بررسی محتوای ایمیل |
❌ |
✅ |
❌ |
|
بررسی دامنه قابلمشاهده (From) |
❌ |
❌ |
✅ |
|
تصمیم درباره پذیرش یا رد ایمیل |
❌ |
❌ |
✅ |
|
گزارشدهی |
❌ |
❌ |
✅ |
|
نقش در همکاری سهگانه |
تعیین مسیر مجاز ارسال |
تضمین اصالت و یکپارچگی پیام |
هماهنگکننده و ناظر نهایی |
|
نتیجه استفاده تنها |
جلوگیری محدود از جعل |
تأیید محتوا بدون سیاست |
بدون SPF/DKIM بیاثر |
اگر یکی از SPF، DKIM یا DMARC تنظیم نشده باشد چه اتفاقی میافتد؟
نبود SPF
اگر SPF تنظیم نشده باشد، سرورهای گیرنده نمیتوانند تشخیص دهند که کدام سرورها مجاز به ارسال ایمیل از طرف دامنه شما هستند. در این حالت مهاجمان میتوانند بهراحتی ایمیلهایی با نام دامنه شما ارسال کنند و بسیاری از سرویسدهندگان ایمیل نیز به دلیل نبود SPF، ایمیلهای واقعی شما را مشکوک تلقی کرده و به پوشه اسپم منتقل میکنند.
نبود DKIM
در نبود DKIM، هیچ راهی برای اطمینان از این موضوع وجود ندارد که محتوای ایمیل در مسیر ارسال تغییر نکرده است. حتی اگر SPF موفق باشد، مهاجم میتواند از یک سرور مجاز ایمیل ارسال کند یا پیام را دستکاری کند، بدون اینکه سرور گیرنده متوجه شود. این موضوع باعث کاهش اعتماد سرویسدهندگان ایمیل و افت تحویلپذیری ایمیلها میشود.
نبود DMARC
اگر DMARC تنظیم نشده باشد، حتی در صورت شکست SPF یا DKIM سرور گیرنده نمیداند باید چه برخوردی با ایمیل داشته باشد. در نتیجه، ایمیلهای جعلی ممکن است همچنان به صندوق ورودی کاربران برسند و شما نیز هیچ گزارشی از سوءاستفاده از دامنهتان دریافت نخواهید کرد. نبود DMARC یعنی نداشتن کنترل نهایی و دید کامل روی امنیت ایمیل دامنه.

جمعبندی…
SPF، DKIM و DMARC سه جزء جدا از هم نیستند، بلکه در کنار یکدیگر یک سیستم کامل احراز هویت ایمیل را تشکیل میدهند. SPF منبع ارسال را بررسی میکند، DKIM اصالت و یکپارچگی پیام را تضمین میکند و DMARC با تحلیل نتایج آنها، تصمیم نهایی را میگیرد. تنها با پیادهسازی همزمان و صحیح هر سه پروتکل میتوان از جعل ایمیل جلوگیری کرد، اعتبار دامنه را حفظ نمود و تحویلپذیری ایمیلها را بهطور قابلتوجهی بهبود داد.
سوالات متداول
خیر. SPF فقط سرور ارسالکننده را بررسی میکند و به محتوای ایمیل یا آدرس فرستنده قابلمشاهده کاری ندارد، بنابراین بدون DKIM و DMARC کامل نیست.
در این حالت، اصالت محتوا بررسی میشود اما منبع ارسال کنترل نمیشود و همچنان احتمال جعل یا افت اعتبار دامنه وجود دارد.
خیر. DMARC هیچ بررسی مستقلی انجام نمیدهد و کاملاً به نتایج SPF و DKIM وابسته است.
خیر. هدف اصلی آنها جلوگیری از جعل ایمیل، فیشینگ و سوءاستفاده از دامنه است و در کنار آن تحویلپذیری ایمیل را هم بهبود میدهند.
خیر. این فرآیندها کاملاً در پسزمینه انجام میشوند و فقط روی امنیت و اعتبار ایمیلها اثر میگذارند.
موارد اخیر
-
SPF، DKIM و DMARC چیستند؟ راهنمای کامل احراز هویت ایمیل -
DKIM چیست؟ آموزش کامل تنظیم و ساخت رکورد DKIM -
DMARC چیست و چگونه از جعل ایمیل و فیشینگ جلوگیری میکند؟ -
SPF چیست و چه کاربردی در امنیت ایمیل دارد؟ رکورد Sender Policy Framework چه ویژگیهایی دارد؟ -
حمله جعل وب سایت چیست و چگونه یک وب سایت جعلی را تشخیص دهیم؟ + مقایسه با فیشینگ -
CSR در گواهی دیجیتال چیست؟ آموزش جامع Certificate Signing Request و نحوه ساخت آن در سیستمهای مختلف -
گواهی دیجیتال (Certificate) چیست و چه تفاوتی با امضای دیجیتال دارد؟ -
حمله Side Channel چیست؟ بررسی کامل حملات ساید چنل در امنیت سایبری -
آسیب پذیری XXE چیست و چگونه باعث نفوذ به سرور میشود؟ بررسی XML External Entity به زبان ساده -
NFC چیست و چگونه کار میکند؟ + کاربرد Near Field Communication در امنیت شبکه
برترین ها
-
SPF، DKIM و DMARC چیستند؟ راهنمای کامل احراز هویت ایمیل -
DKIM چیست؟ آموزش کامل تنظیم و ساخت رکورد DKIM -
DMARC چیست و چگونه از جعل ایمیل و فیشینگ جلوگیری میکند؟ -
SPF چیست و چه کاربردی در امنیت ایمیل دارد؟ رکورد Sender Policy Framework چه ویژگیهایی دارد؟ -
حمله جعل وب سایت چیست و چگونه یک وب سایت جعلی را تشخیص دهیم؟ + مقایسه با فیشینگ
اشتراک گذاری این مطلب
دیدگاهتان را بنویسید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند *