در دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات، تهدیدات سایبری هر روز پیچیده‌تر و متنوع‌تر می‌شوند. این تحولات، نیاز به حفاظت و ایمن‌سازی اطلاعات حساس را به امری ضروری تبدیل کرده است. در این راستا، مراکز عملیات امنیتی یا SOC (Security Operations Center) به عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی در مدیریت و واکنش به این تهدیدات مطرح شده است. SOC به سازمان‌ها این امکان را می‌دهد که امنیت سیستم‌های خود را نظارت کرده و در صورت بروز حملات سایبری به سرعت واکنش نشان دهند. در این مقاله به بررسی مفهوم SOC، تاریخچه آن، کارکردها و مزایای استفاده از آن خواهیم پرداخت.

معرفی SOC:

SOC به مجموعه‌ای از افراد، فرآیندها و تکنولوژی‌ها اطلاق می‌شود که به معنای مرکز عملیات امنیتیست و با هدف ایجاد امنیت اطلاعات و مدیریت بحران‌های امنیتی تأسیس شده است. این مرکز به سازمان‌ها امکان نظارت مستمر بر فعالیت‌های دیجیتال را فراهم می‌آورد و به طور مداوم خطرات و الگوهای مشکوک را شناسایی می‌کند.

تاریخچه SOC نیز به اوایل دهه 2000 برمی‌گردد که با افزایش تهدیدات سایبری و نیاز به حمایت و مدیریت امنیت اطلاعات، سازمان‌ها شروع به راه‌اندازی واحدهای مخصوصی برای این منظور کردند. با گذر زمان و با ظهور فناوری‌های نوین، SOC نیز به تدریج تحول یافت و به ابزاری کارآمد برای حفاظت از اطلاعات و سیستم‌ها تبدیل شد. همزمان با این تحولات، استانداردهایی مانند ISO 27001 وNIST  نیز به وجود آمدند که به شهروندان و سازمان‌ها کمک کردند تا به شکل مؤثرتری امنیت اطلاعات خود را مدیریت کنند.

کارکرد SOC چگونه است؟

عملکرد SOC بر اساس چهار محور اصلی است: نظارت، شناسایی، واکنش و بهبود که در ادامه هر محور را به صورت جدا بررسی می‌کنیم.

نظارت:

یکی از کارکردهای اولیه SOC، نظارت مستمر بر شبکه‌ها و سیستم‌ها به منظور شناسایی رفتارهای مشکوک و حملات است. این نظارت به وسیله ابزارهای پیشرفته شامل: مانیتورینگ، سیستم‌های مدیریت رویداد و اطلاعات امنیتی انجام می‌گیرد. می‌توان گفت SEIM همان مرحله نظارت در SOC است و به عنوان زیر مجموعه آن شناخته می‌شود.

شناسایی:

در این مرحله SOC با استفاده از الگوهای شناخته‌شده و یادگیری ماشین، تهدیدات بالقوه را شناسایی می‌کند که این شناسایی‎ها شامل تحلیل رفتار ترافیک شبکه، شناسایی نشانه‌های نفوذ و ارزیابی آسیب‌پذیری‌های موجود در سیستم‌ها است.

واکنش:

با شناسایی یک تهدید، SOC به سرعت اقداماتی را برای کاهش خطرات و مقابله با حملات انجام می‌دهد که این اقدامات می‌تواند شامل قطع دسترسی کاربران مشکوک، تغییر رمزهای عبور و یا حتی راه‌اندازی پروسه‌های بازیابی اطلاعات باشد.

بهبود:

پس از وقوع یک رخداد، SOC باید الگوریتم‌ها و فرآیندهای خود را بررسی کند و نقاط ضعف را شناسایی نماید که این بازنگری به سازمان‌ها کمک می‌کند تا از اتفاقات مشابه در آینده جلوگیری کنند و به توسعه برنامه‌های امنیتی خود بپردازند.

مزایای استفاده از SOC

استفاده از SOC مزایای بسیاری دارد که در زیر به 3 مورد از مهمترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.

1. پاسخ سریع به تهدیدات:

   یکی از بزرگ‌ترین مزایای SOC توانایی آن در ارائه واکنش سریع به حملات و تهدیدات است که با حضور تیم متخصص در SOC سازمان‌ها می‌توانند به تهدیدات سایبری به طور مؤثری واکنش نشان دهند و از خسارات کلان جلوگیری کنند.

2. نظارت 24 ساعته:

   وجود یک مرکز عملیات امنیتی به سازمان‌ها این امکان را می‌دهد که نظارت مداوم بر سیستم‌های خود داشته باشند. این نظارت همواره و بدون وقفه انجام شده و به کشف زودهنگام مشکلات کمک خواهد کرد.

3. تحلیل داده‌ها:

   SOC قادر است به طور مستمر داده‌های ورودی را تحلیل کند و الگوهای مشکوک را شناسایی نماید که این تحلیل به شناسایی مؤثر تهدیدات و بهبود فرآیندهای امنیتی کمک می‌کند.

با توجه به تهدیدات روزافزون سایبری و پیچیدگی‌های آن‌ها، وجود یک مرکز عملیات امنیتی (SOC) به ابزاری ضروری برای هر سازمانی تبدیل شده است. عملکرد کارآمد این مراکز در نظارت، شناسایی، واکنش و بهبود امنیت اطلاعات می‌تواند تأثیر بسزایی در محافظت از داده‌ها و دارایی‌های دیجیتال داشته باشد. سازمان‌ها باید به فکر تقویت زیرساخت‌های امنیتی خود باشند و با سرمایه‌گذاری در SOC امنیت اطلاعات خود را تضمین کنند.